Ở nông thôn, tranh chấp tài sản khi ly hôn phần lớn xoay quanh nhà đất: căn nhà hai vợ chồng cất trên đất cha mẹ chồng, miếng rẫy mua chung nhưng sổ một người đứng tên, mảnh đất cha mẹ vợ cho mà không làm giấy. Bài này giải thích cách luật phân biệt tài sản chung, tài sản riêng và nguyên tắc Tòa chia, để anh chị biết mình nên chuẩn bị chứng cứ gì.
Tài sản chung gồm những gì
Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng gồm:
- Tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, sản xuất, kinh doanh trong thời kỳ hôn nhân;
- Tài sản vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung;
- Quyền sử dụng đất vợ chồng có được sau khi kết hôn, trừ trường hợp được thừa kế riêng, tặng cho riêng.
Quan trọng nhất: không chứng minh được là tài sản riêng thì được coi là tài sản chung. Sổ đỏ chỉ đứng tên chồng hay chỉ đứng tên vợ không quyết định đó là tài sản riêng.
Tài sản riêng gồm những gì
Theo Điều 43, tài sản riêng gồm: tài sản mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng theo thỏa thuận; và một số tài sản khác theo luật. Muốn giữ là tài sản riêng thì người đó phải chứng minh.
Đất cha mẹ hai bên cho thì tính sao
Đây là câu hỏi chúng tôi gặp nhiều nhất.
- Cha mẹ làm hợp đồng tặng cho riêng cho con mình: là tài sản riêng của người con.
- Cha mẹ tặng cho chung hai vợ chồng (hợp đồng ghi cả hai, hoặc sổ cấp cho cả hai): là tài sản chung.
- Cha mẹ chỉ nói miệng, cho vợ chồng ở và cất nhà, đất vẫn đứng tên cha mẹ: đất thường vẫn là của cha mẹ, còn căn nhà và công sức vợ chồng bỏ ra là phần cần xem xét khi chia.
Vì vậy cho đất thì nên ghi rõ cho ai, cho riêng hay cho chung.
Nguyên tắc chia
Theo Điều 59, tài sản chung về nguyên tắc chia đôi, nhưng có tính đến:
- Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
- Công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì, phát triển tài sản (lao động trong gia đình cũng được tính như lao động có thu nhập);
- Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh, nghề nghiệp;
- Lỗi của mỗi bên vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.
Tài sản chia bằng hiện vật; không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị. Bên nhận phần hiện vật lớn hơn thì thanh toán phần chênh lệch cho bên kia.
Nợ chung
Các khoản nợ phát sinh để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình, hoặc từ giao dịch hai vợ chồng cùng thỏa thuận, là nghĩa vụ chung (Điều 37). Nợ một người tự vay để tiêu riêng thì người đó tự chịu. Khi ly hôn, nên liệt kê rõ các khoản nợ và chứng từ.
Chứng cứ nên chuẩn bị
- Giấy tờ thời điểm có tài sản: sổ đỏ, hợp đồng mua bán, ngày đăng ký kết hôn.
- Giấy tờ nguồn tiền: tiền bán tài sản riêng trước hôn nhân, tiền được tặng cho riêng.
- Hợp đồng tặng cho, văn bản thừa kế ghi rõ cho riêng ai.
- Chứng từ đóng góp: hóa đơn xây nhà, sao kê chuyển khoản, người làm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà xây trên đất cha mẹ chồng, ly hôn vợ có được gì không?
Đất thường vẫn của cha mẹ chồng, nhưng giá trị căn nhà và công sức vợ chồng bỏ ra có thể được xem xét để chia hoặc thanh toán. Tùy giấy tờ và chứng cứ từng vụ.
Tài sản riêng có bị chia không?
Không, nếu chứng minh được là tài sản riêng và chưa nhập vào tài sản chung.
Có thể chỉ ly hôn trước, chia tài sản sau không?
Được. Hai bên có thể tự thỏa thuận sau, hoặc yêu cầu Tòa giải quyết riêng về tài sản.
Lời dặn của luật sư: Cho đất, mua đất, nên ghi rõ cho ai, của ai ngay từ đầu. Khi đã tính ly hôn, việc đầu tiên là gom giấy tờ nguồn gốc tài sản, vì Tòa nhìn vào giấy tờ chứ không nhìn ai nói to hơn.
Hồ sơ của anh chị có tình tiết riêng và cần người đi cùng từ đầu? Xem thêm cách văn phòng hỗ trợ tại trang luật sư ly hôn, hoặc liên hệ văn phòng để được trao đổi cụ thể.
Bài viết liên quan
- Ly hôn thuận tình 2026: điều kiện, hồ sơ, nộp đơn ở đâu
- Nhờ người đứng tên giùm sổ đỏ: rủi ro và cách lấy lại đất
- Nộp đơn ly hôn ở đâu? Ly hôn khác tỉnh, vợ chồng ở hai nơi
Bài viết nêu nguyên tắc chung theo quy định hiện hành, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.