Có chị gọi cho chúng tôi, kể hồi cưới thì đăng ký kết hôn ở quê chồng, mấy năm nay chị dắt con về nhà mẹ ruột ở tỉnh khác, còn chồng đi làm ăn trên thành phố. Giờ chị muốn ly hôn mà không biết phải về quê chồng nộp đơn, nộp ở chỗ mình đang ở hay lên tận chỗ chồng làm. Câu này chúng tôi nghe hoài.
Trả lời ngắn: nơi đăng ký kết hôn không quyết định Tòa nào giải quyết. Ly hôn đơn phương thì nộp ở Tòa nơi người kia đang cư trú, làm việc. Thuận tình ly hôn thì nộp ở Tòa nơi một trong hai vợ chồng cư trú, làm việc. Từ ngày 1/7/2025, việc này do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết.
Ly hôn đơn phương: nộp ở nơi người kia đang ở
Theo điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tranh chấp hôn nhân và gia đình do Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc giải quyết. Bị đơn ở đây là người bị anh chị kiện ly hôn. Quay lại chuyện của chị ở trên: chồng chị đang sống và làm việc ở thành phố, thì chị nộp đơn ở Tòa có thẩm quyền đối với nơi đó, chứ không phải ở quê chồng hay ở chỗ chị đang ở.
Có điều luật cũng chừa một lối mở. Theo điểm b khoản 1 Điều 39, hai bên có thể thỏa thuận bằng văn bản để Tòa nơi người nộp đơn cư trú, làm việc giải quyết.
Thuận tình ly hôn: nộp ở nơi một trong hai người
Theo điểm h khoản 2 Điều 39, yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn do Tòa nơi một trong các bên cư trú, làm việc giải quyết. Vợ ở một tỉnh, chồng ở một tỉnh thì hai người bàn nhau chọn nơi nào đi lại thuận tiện cho cả hai, vì thuận tình thì cả hai đều phải có mặt khi Tòa triệu tập.
Tòa án nhân dân khu vực từ 1/7/2025
Từ ngày 1/7/2025 không còn Tòa án nhân dân cấp huyện. Các vụ ly hôn sơ thẩm do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết, mỗi Tòa khu vực phụ trách một số xã, phường nhất định. Thành ra ngoài việc biết người kia ở đâu, anh chị còn phải tra đúng xã, phường đó thuộc Tòa khu vực nào, nhất là ở những nơi vừa sắp xếp lại địa giới. Cách chắc nhất là gọi điện hỏi bộ phận nhận đơn của Tòa khu vực gần nhất trước khi đi.
Không biết bên kia đang ở đâu
Chuyện này hay gặp: chồng bỏ đi làm ăn xa, đổi số điện thoại, gia đình bên đó cũng nói không biết. Theo điểm a khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự, nếu không biết nơi cư trú, làm việc của bị đơn thì người nộp đơn có thể yêu cầu Tòa nơi bị đơn cư trú, làm việc cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết.
Cho nên anh chị nên chuẩn bị giấy tờ cho thấy nơi ở cuối cùng của người kia, ví dụ xác nhận thông tin cư trú, xác nhận của công an hoặc chính quyền nơi người đó từng sống. Tòa sẽ làm tiếp các thủ tục tống đạt, niêm yết theo luật.
Một bên đang ở nước ngoài
Nếu người kia đã ra nước ngoài và không còn nơi cư trú, làm việc ở Việt Nam, theo điểm c khoản 1 Điều 40, anh chị có thể yêu cầu Tòa nơi mình cư trú, làm việc giải quyết. Nếu người đó vẫn còn nơi cư trú ở trong nước thì xét theo nơi cư trú ấy. Vụ có đương sự ở nước ngoài thường kéo dài hơn, vì Tòa phải tống đạt giấy tờ ra nước ngoài theo thủ tục riêng.
Ngược lại, anh chị đang ở nước ngoài còn người kia ở trong nước thì vẫn nộp ở Tòa nơi người kia cư trú. Có điều anh chị nên hỏi trước về việc phải có mặt ở những buổi nào, vì với quan hệ hôn nhân, luật không cho người khác đứng ra ly hôn thay mình.
Nộp trực tiếp, qua bưu điện hay trực tuyến
Theo Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự, đơn có thể gửi bằng ba cách: nộp trực tiếp tại Tòa, gửi qua dịch vụ bưu chính, hoặc gửi trực tuyến qua cổng điện tử của Tòa án (nếu có). Từ ngày 1/3/2026, Tòa án nhân dân tối cao đã hướng dẫn việc nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu và tài liệu, chứng cứ qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án. Nộp trực tuyến thì anh chị cần có tài khoản giao dịch điện tử, và Tòa vẫn có thể yêu cầu xuất trình bản chính khi cần đối chiếu.
Gửi bưu điện thì nên gửi bảo đảm và giữ lại biên lai, vì ngày khởi kiện được tính theo dấu bưu điện nơi gửi.
Nộp sai Tòa thì sao
Nộp nhầm Tòa thì đơn không mất. Theo điểm c khoản 3 Điều 191, nếu vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa khác thì Thẩm phán chuyển đơn sang Tòa có thẩm quyền và báo cho người nộp. Nếu Tòa đã thụ lý rồi mới phát hiện sai thẩm quyền thì vụ án được chuyển theo Điều 41. Còn trả lại đơn là chuyện của những trường hợp khác ở Điều 192, như chưa đủ điều kiện khởi kiện hay không sửa, bổ sung đơn theo yêu cầu.
Đơn không mất nhưng thời gian thì mất, thành ra xác định đúng nơi ngay từ đầu vẫn đỡ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký kết hôn ở quê, giờ ở nơi khác, có phải về quê nộp đơn không?
Không. Nơi đăng ký kết hôn không quyết định Tòa nào giải quyết. Tòa được xác định theo nơi cư trú, làm việc của các bên như đã nói ở trên.
Người kia chỉ đăng ký tạm trú ở thành phố thì nộp ở đâu?
Nơi cư trú gồm cả nơi thường trú và nơi tạm trú. Người đó đang thực sự sống và làm việc ở đâu thì đó là căn cứ để chọn Tòa. Trường hợp có cả hai nơi mà chưa rõ nên chọn nơi nào, anh chị nên hỏi trước để khỏi bị chuyển đơn.
Có nộp đơn ly hôn online được không?
Được, qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án. Có điều anh chị vẫn phải đến Tòa theo giấy triệu tập để hòa giải, xét xử, trừ khi Tòa tổ chức phiên họp trực tuyến.
Vợ chồng thỏa thuận chọn Tòa nơi người nộp đơn có được không?
Được, nếu thỏa thuận bằng văn bản theo điểm b khoản 1 Điều 39. Nên ghi rõ tên Tòa và ký đủ hai người.
Lời dặn của luật sư: Trước khi nộp đơn, anh chị xác định chắc người kia đang thực sự sống và làm việc ở đâu, rồi hỏi Tòa khu vực đó có đúng thẩm quyền không. Nộp đúng chỗ từ đầu thì đỡ được mấy tuần chờ chuyển đơn.
Hồ sơ của anh chị có tình tiết riêng và cần người đi cùng từ đầu? Xem thêm cách văn phòng hỗ trợ tại trang luật sư ly hôn, hoặc liên hệ văn phòng để được trao đổi cụ thể.
Bài viết liên quan
- Thủ tục ly hôn đơn phương 2026: nộp đơn ở đâu, mất bao lâu
- Ly hôn thuận tình 2026: điều kiện, hồ sơ, nộp đơn ở đâu
- Cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn: mức bao nhiêu, không đóng thì sao
Bài viết nêu nguyên tắc chung theo quy định hiện hành, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.