Cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn: mức bao nhiêu, không đóng thì sao

Ly hôn xong, con ở với mẹ, bố hứa tháng nào cũng gửi tiền. Mấy tháng đầu còn đều, sau thưa dần, rồi nhắn tin cũng không trả lời. Người mẹ một mình lo tiền học, tiền ăn, tiền thuốc cho con mà không biết mình có quyền đòi tới đâu.

Trả lời ngắn: cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con bắt buộc phải cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận, không thỏa thuận được thì Tòa quyết định, căn cứ vào thu nhập của người phải cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con. Người kia không đóng thì anh chị có quyền yêu cầu thi hành án, và khi hoàn cảnh thay đổi thì mức cấp dưỡng cũng có thể được điều chỉnh.

Ai phải cấp dưỡng, cấp dưỡng đến khi nào

Theo khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Điều 110 của Luật nói rõ hơn: cha, mẹ phải cấp dưỡng cho con chưa thành niên, và cả con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình, khi không sống chung với con.

Đây là nghĩa vụ đối với con, nên nó không phụ thuộc vào chuyện ai có lỗi trong ly hôn, cũng không phụ thuộc vào chuyện người nuôi con khá giả hay không. Theo Điều 118, nghĩa vụ này chấm dứt khi con đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình, khi con được người khác nhận làm con nuôi, khi người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi con, hoặc một trong hai người chết.

Những chồng tiền xu, minh họa khoản cấp dưỡng — Ảnh minh họa

Mức cấp dưỡng nuôi con bao nhiêu

Đây là câu được hỏi nhiều nhất, mà câu trả lời thì nhiều người không ngờ: luật không quy định một con số cố định. Theo khoản 1 Điều 116, mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận, căn cứ vào:

Thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
Nhu cầu thiết yếu của con được cấp dưỡng.

Không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa quyết định. Những con số hay tỷ lệ anh chị đọc trên mạng chỉ là chuyện của từng vụ cụ thể, không áp sẵn cho vụ của mình được. Cho nên muốn Tòa xác định mức cho sát, anh chị cần chứng cứ ở cả hai phía:

Về thu nhập của người kia: hợp đồng lao động, bảng lương, tình hình buôn bán, tài sản đang có;
Về nhu cầu của con: học phí, tiền ăn, tiền bán trú, chi phí khám chữa bệnh, các khoản học thêm hợp lý.

Nói “con tốn nhiều lắm” thì Tòa khó tính. Có hóa đơn, biên lai thu tiền của nhà trường, sổ khám bệnh thì con số mới đứng được.

Đóng hằng tháng hay cấp dưỡng một lần

Theo Điều 117, cấp dưỡng có thể thực hiện định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần. Phần lớn các vụ chọn đóng hằng tháng cho hợp với thu nhập.

Cấp dưỡng một lần thì người nuôi con nhận một khoản ngay, khỏi phải nhắc từng tháng, nhất là khi người kia sắp ra nước ngoài hoặc hay đi làm xa. Có điều khoản tiền một lần phải tính đủ cho nhiều năm, nên hai bên cần bàn kỹ và ghi rõ khoản đó tính cho giai đoạn nào. Cũng theo Điều 117, khi người cấp dưỡng lâm vào khó khăn kinh tế mà không có khả năng đóng, hai bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức hoặc tạm ngừng cấp dưỡng; không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa giải quyết.

Người kia không đóng cấp dưỡng thì xử lý thế nào

Mức cấp dưỡng đã ghi trong bản án hoặc quyết định của Tòa mà người kia không đóng, anh chị làm đơn yêu cầu thi hành án. Luật Thi hành án dân sự 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cho phép người được thi hành án chọn gửi yêu cầu tới cơ quan thi hành án dân sự hoặc văn phòng thi hành án dân sự. Anh chị không cần đợi hết thời gian cấp dưỡng mới đi yêu cầu, kỳ nào đã đến hạn mà chưa đóng thì yêu cầu cho kỳ đó.

Khi người kia có điều kiện mà vẫn không tự nguyện đóng, cơ quan thi hành án có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế như trừ vào lương, thu nhập, khấu trừ tiền trong tài khoản hoặc xử lý tài sản. Ngoài ra, người cố tình trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị xử phạt hành chính. Trường hợp nặng, Bộ luật Hình sự có tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng (Điều 186).

Anh chị nên giữ lại sao kê tài khoản và tin nhắn đòi tiền, để xác định đúng những kỳ còn thiếu.

Thay đổi mức cấp dưỡng

Theo khoản 2 Điều 116, khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi do các bên thỏa thuận, không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa giải quyết. Lý do hay gặp là con lớn lên, vào cấp học cao hơn nên chi phí tăng, hoặc ngược lại, người cấp dưỡng mất việc, đau ốm kéo dài nên thu nhập giảm hẳn.

Về nơi nộp đơn, theo điểm c khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự, vụ án tranh chấp về cấp dưỡng thì người khởi kiện có thể chọn Tòa nơi mình cư trú, làm việc. Cách xác định Tòa nói chung anh chị xem thêm bài nộp đơn ly hôn ở đâu.

Câu hỏi thường gặp

Người nuôi con không muốn nhận cấp dưỡng có được không?

Cấp dưỡng là quyền lợi của con. Trong thực tiễn, Tòa sẽ giải thích cho người nuôi con hiểu điều đó, và chỉ không buộc bên kia cấp dưỡng khi việc không yêu cầu là tự nguyện và người nuôi con thật sự đủ điều kiện nuôi con.

Đã cấp dưỡng một lần rồi, sau này có bị đòi thêm không?

Luật cho phép thay đổi mức cấp dưỡng khi có lý do chính đáng. Có được đòi thêm hay không tùy vào nội dung thỏa thuận, quyết định của Tòa và hoàn cảnh cụ thể, nên khi chọn cấp dưỡng một lần cần ghi thật rõ.

Người kia không đóng cấp dưỡng thì tôi có được cấm họ thăm con không?

Không. Quyền thăm nom con của người không trực tiếp nuôi được luật bảo vệ, không ai được cản trở. Không đóng cấp dưỡng thì anh chị yêu cầu thi hành án, chứ không đem chuyện thăm con ra để đổi.

Người phải cấp dưỡng thất nghiệp thì có được nghỉ đóng không?

Không tự ý nghỉ được. Hai bên có thể thỏa thuận tạm ngừng hoặc đổi cách đóng, không thỏa thuận được thì phải yêu cầu Tòa giải quyết.

Lời dặn của luật sư: Mức cấp dưỡng dựa trên chứng cứ, không dựa trên lời kể. Anh chị giữ biên lai học phí, hóa đơn khám bệnh, sao kê tiền gửi hằng tháng ngay từ đầu, đến lúc cần đòi hay cần xin điều chỉnh thì đã có sẵn trong tay.

Hồ sơ của anh chị có tình tiết riêng và cần người đi cùng từ đầu? Xem thêm cách văn phòng hỗ trợ tại trang luật sư ly hôn, hoặc liên hệ văn phòng để được trao đổi cụ thể.

Bài viết liên quan

Bài viết nêu nguyên tắc chung theo quy định hiện hành, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.