Thủ tục thành lập hộ kinh doanh: hồ sơ, nơi nộp, thuế

Chị Lan mở tiệm bánh trước nhà, giờ muốn bán qua ứng dụng giao hàng thì được yêu cầu giấy đăng ký kinh doanh. Chị hỏi chúng tôi phải lên tỉnh hay ra xã, và đăng ký rồi có bị đóng thuế khoán như trước không. Nói ngắn gọn: từ ngày 1/7/2025, hộ kinh doanh đăng ký tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt địa điểm kinh doanh. Hồ sơ gọn, hợp lệ thì có giấy trong 3 ngày làm việc. Còn thuế khoán đã bỏ từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh chuyển sang tự khai.

Ai được đăng ký hộ kinh doanh

Theo Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được thành lập hộ kinh doanh. Hộ kinh doanh có thể do một cá nhân đứng tên, hoặc do các thành viên trong gia đình cùng đăng ký và ủy quyền cho một người làm chủ hộ.

Một số người không được đăng ký, ví dụ người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành án phạt tù, hoặc đang bị Tòa án cấm hành nghề, cấm làm công việc nhất định. Cán bộ, công chức, viên chức thì còn phải xem luật chuyên ngành áp dụng cho mình.

Mỗi người chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên phạm vi cả nước, và chủ hộ không được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân. Tuy vậy, chủ hộ vẫn được góp vốn, mua cổ phần trong công ty với tư cách cá nhân.

Đăng ký hộ kinh doanh ở đâu

Trước đây việc này làm ở Phòng Tài chính, Kế hoạch cấp huyện. Từ khi bỏ cấp huyện, anh chị nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt địa điểm kinh doanh. Nếu xã có phòng chuyên môn được giao việc này thì nộp ở phòng đó, nếu không thì nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã.

Anh chị có ba cách nộp: trực tiếp, qua bưu chính hoặc qua mạng trên Hệ thống thông tin về đăng ký hộ kinh doanh. Nộp qua mạng thì cần tài khoản định danh điện tử để xác thực. Lệ phí do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định nên mỗi nơi có thể khác nhau, và nộp ngay khi nộp hồ sơ.

Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh và thời hạn

Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh gồm:

Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu của Bộ Tài chính.
Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho một người làm chủ hộ, có công chứng hoặc chứng thực, nếu cả gia đình cùng đăng ký.
Văn bản ủy quyền nếu nhờ người khác đi nộp, kèm giấy tờ theo trường hợp.

Trên giấy đề nghị, anh chị ghi tên hộ kinh doanh, địa chỉ kinh doanh, ngành nghề, số vốn kinh doanh và thông tin chủ hộ. Tên hộ kinh doanh không được trùng hoàn toàn với tên hộ khác đã đăng ký trong cùng xã.

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, trong 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký cấp xã cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và thông báo cho cơ quan thuế. Hồ sơ chưa đủ điều kiện thì được báo bằng văn bản, nêu rõ cần sửa gì. Nộp qua mạng ngoài giờ hành chính hoặc ngày nghỉ thì thời hạn tính từ ngày làm việc kế tiếp.

Thuế hộ kinh doanh từ năm 2026

Đây là phần thay đổi lớn nhất. Theo khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026 hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế, mà nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế. Nói dễ hiểu là không còn chuyện cán bộ thuế ấn định một mức cố định mỗi tháng, hộ phải tự theo dõi doanh thu và tự khai.

Hộ có doanh thu năm không vượt ngưỡng do pháp luật thuế quy định thì không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn phải thông báo doanh thu với cơ quan thuế. Vượt ngưỡng thì khai và nộp thuế theo kỳ. Ngưỡng này vừa được điều chỉnh nhiều lần trong năm 2025, 2026, nên anh chị kiểm tra con số đang áp dụng với cơ quan thuế quản lý trước khi tính.

Cùng với đó, lệ phí môn bài đã chấm dứt thu từ ngày 1/1/2026 theo khoản 7 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15. Từ nay ghi chép sổ sách và giữ hóa đơn quan trọng hơn trước nhiều.

Hộ kinh doanh và công ty khác gì, khi nào nên chuyển

Hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình với các khoản nợ của hộ. Công ty TNHH thì tách bạch hơn: thành viên chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp, đổi lại sổ sách, kế toán, thuế chặt hơn.

Anh chị nên tính chuyện chuyển lên công ty khi doanh thu tăng đều và vượt xa ngưỡng chịu thuế, khi khách hàng lớn đòi hợp đồng và hóa đơn đứng tên công ty, khi cần vay vốn hoặc mở thêm chi nhánh ở tỉnh khác, hoặc khi có người muốn cùng góp vốn. Pháp luật hiện cho phép hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, chi tiết xem bài [thủ tục thành lập công ty](/thu-tuc-thanh-lap-cong-ty/).

Câu hỏi thường gặp

Bán hàng online tại nhà có phải đăng ký hộ kinh doanh không?

Buôn bán thường xuyên, có thu nhập ổn định thì nên đăng ký. Một số hoạt động nhỏ lẻ như bán hàng rong, quà vặt, dịch vụ có thu nhập thấp thì không bắt buộc, trừ ngành nghề có điều kiện. Dù có đăng ký hay không, nghĩa vụ thuế vẫn tính theo doanh thu thực tế.

Đăng ký hộ kinh doanh mất bao lâu?

Hồ sơ hợp lệ thì 3 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan đăng ký cấp xã nhận hồ sơ.

Hộ kinh doanh có được thuê nhân viên không?

Được. Anh chị lưu ý ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu thuộc diện phải đóng.

Khách nợ tiền hàng không trả thì hộ kinh doanh có kiện được không?

Được, chủ hộ đứng tên khởi kiện. Anh chị tham khảo bài [thủ tục khởi kiện đòi nợ](/thu-tuc-khoi-kien-doi-no/), và nhớ giữ hóa đơn, tin nhắn, biên nhận giao hàng.

Lời dặn của luật sư: Bỏ thuế khoán rồi thì sổ sách là chuyện của chính anh chị. Ngay từ tháng đầu, ghi doanh thu mỗi ngày và giữ đủ hóa đơn nhập hàng, cuối năm đối chiếu với cơ quan thuế sẽ nhẹ đầu hơn rất nhiều.

Hồ sơ của anh chị có tình tiết riêng và cần người đi cùng từ đầu? Xem thêm cách văn phòng hỗ trợ tại trang luật sư doanh nghiệp, hoặc liên hệ văn phòng để được trao đổi cụ thể.

Bài viết liên quan

Bài viết nêu nguyên tắc chung theo quy định hiện hành, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.